#เหรียญมหาอำมาตย์ตรี#พระยาชลมารคพิจารณ์
(ม.ล.พงศ์ สนิทวงศ์)
พระยายืนชิงช้า พ.ศ. 2477 — พระยายืนชิงช้าคนสุดท้ายแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
เหรียญชิ้นนี้ถือเป็นหลักฐานสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อน “วาระสุดท้ายของพิธีโล้ชิงช้า” พระราชพิธีโบราณอันยิ่งใหญ่ของสยาม ซึ่งสืบทอดมาตั้งแต่สมัยอยุธยา และยุติลงในต้นรัตนโกสินทร์ เหรียญนี้ปรากฏขึ้นเป็น เหรียญตัวอย่างแรกในระบบ และเกี่ยวเนื่องโดยตรงกับบุคคลผู้จารึกชื่อไว้ในหน้าประวัติศาสตร์ — #พระยายืนชิงช้าคนสุดท้ายของกรุงรัตนโกสินทร์
บุคคลในเหรียญ
มหาอำมาตย์ตรี พระยาชลมารคพิจารณ์ (ม.ล.พงศ์ สนิทวงศ์)
เชื้อสายราชสกุลสนิทวงศ์ สืบสายตรงจากราชวงศ์จักรี
บุตรของ หม่อมราชวงศ์สุวพันธุ์ สนิทวงศ์
พระนัดดา พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์
พระปนัดดา กรมหลวงวงศาธิราชสนิท พระราชโอรสในรัชกาลที่ 2
สมรสกับ หม่อมหลวงติ๋ว ชุมสาย หัวหน้าพระเครื่องต้นในรัชกาลที่ 9
ในปี พ.ศ. 2477 ท่านได้รับหน้าที่ประกอบพิธี “พระยายืนชิงช้า” ซึ่งกลายเป็นการประกอบพิธีครั้งสุดท้ายในประวัติศาสตร์ ก่อนที่พระราชพิธีนี้จะยุติลงอย่างถาวร
#พระราชพิธีโล้ชิงช้า — รากเหง้าแห่งคติพราหมณ์
พิธีโล้ชิงช้าเป็นส่วนหนึ่งของพระราชพิธี ตรียัมพวาย–ตรีปวาย พิธีพราหมณ์โบราณเพื่อรับเสด็จพระอิศวร เทพผู้สร้างในคติพราหมณ์–ฮินดู เชื่อกันว่าพระอิศวรจะเสด็จลงสู่โลกในวันขึ้น 7 ค่ำ เดือนยี่ และประทับอยู่ 10 วัน พราหมณ์จึงประกอบพิธีชำระกาย ถือพรต และรวมตัว ณ เทวสถานเพื่อรับเสด็จ
ตำนานจากคัมภีร์ เฉลิมไตรภพ กล่าวถึงการทดลองความมั่นคงของโลก —
พระอุมาเทวีทรงพนันกับพระอิศวร โดยให้พญานาคขึงกายระหว่างต้นพุทราเหนือสายน้ำ แล้วแกว่งไกวตัว ขณะที่พระอิศวรทรงยืนขาเดียวไขว่ห้าง หากพระบาทไม่ตก แสดงว่าโลกมั่นคงแข็งแรง
พระอิศวรทรงชนะพนัน โลกจึงดำรงอยู่
พิธีโล้ชิงช้าจึงจำลองตำนานนี้:
เสาชิงช้า = ต้นพุทรา
ช่องว่างระหว่างเสา = แม่น้ำ
นาลิวันผู้โล้ = พญานาค
พระยายืนชิงช้า = พระอิศวร
การสิ้นสุดของพิธี และคุณค่าของเหรียญ
พระราชพิธีโล้ชิงช้าได้ถูกยกเลิกในสมัย รัชกาลที่ 7 และต่อมาประกอบเพียงภายในเทวสถาน ไม่ปรากฏในพิธีหลวงอีกต่อไป
ดังนั้น เหรียญพระยายืนชิงช้า พ.ศ. 2477 จึงมิใช่เพียงเหรียญที่ระลึก แต่เป็น หลักฐานชิ้นสุดท้ายของพิธีหลวงโบราณ และเป็นสัญลักษณ์ของบุคคลผู้ทำหน้าที่ “พระยายืนชิงช้าคนสุดท้าย” ในประวัติศาสตร์สยาม
เหรียญที่ปรากฏในระบบนี้นับเป็น ตัวอย่างแรกที่ได้รับการบันทึก และมีคุณค่าเชิงประวัติศาสตร์สูง ทั้งด้านราชประเพณี ความเชื่อพราหมณ์ และลำดับเชื้อสายราชสกุล
ความหมายเชิงสัญลักษณ์ของเหรียญ
เหรียญนี้มิใช่เพียงวัตถุโลหะ แต่เป็น “หลักฐานแห่งจุดเปลี่ยน” ของประเพณีหลวงที่สืบทอดมาหลายร้อยปี และเป็นตัวแทนของยุคสมัยที่พิธีกรรมโบราณค่อย ๆ เลือนหายไปจากโลกสมัยใหม่
พระยายืนชิงช้าคนสุดท้าย — ตำนานที่ยังคงมีลมหายใจอยู่ในเหรียญนี้
บทส่งท้าย
ขอแสดงความยินดีกับเจ้าของใหม่ผู้ได้ครอบครองเหรียญประวัติศาสตร์อันทรงคุณค่านี้ ซึ่งได้รับการเก็บรักษาและรับรองอยู่ในตลับเกรดของ Siamcoin อย่างสมบูรณ์
แม้สภาพของเหรียญอาจมิได้งดงามในเชิงผิวพรรณดังเช่นเหรียญสมบูรณ์ทั่วไป แต่คุณค่าที่แท้จริงของเหรียญชิ้นนี้อยู่ที่ “ความหายากและความหมายทางประวัติศาสตร์” อันไม่อาจทดแทนได้ เหรียญพระยายืนชิงช้า พ.ศ. 2477 คือหลักฐานชิ้นสำคัญของพิธีหลวงโบราณ และเป็นตัวแทนของ พระยายืนชิงช้าคนสุดท้ายแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
เหรียญนี้จึงมิใช่เพียงวัตถุแห่งการสะสม หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของหน้าประวัติศาสตร์ไทยที่ยังคงมีชีวิตอยู่ในกาลเวลา และควรค่าแก่การอนุรักษ์ ส่งต่อ และจดจำตลอดไป
#Siamcoin — #Preserving#History, #Securing#Legacy
